fb
Noema Aile Blog - Depresyon Belirtileri Nelerdir? “Normal” Üzüntüden Nasıl Ayrılır?

Depresyon Belirtileri Nelerdir? “Normal” Üzüntüden Nasıl Ayrılır?

 

Depresyon ve üzüntü farklı durumlardır. Üzüntü, olumsuz bir yaşantıya verilen normal bir tepkidir. Kişinin diğer insanlardan yardım almasını kolaylaştırır ve içsel kaynaklarını korumasını sağlar. Patolojik duygulanım ise o andaki stres kaynağı veya duruma göre aşırı şiddetli, stres kaynağı veya durum yok olduğu halde devam eden, güven verme ile avutulamayan, haftalar veya aylar boyunca devam eden ve kişiyi olumsuz etkileyen bir durumdur.

 

Depresyon belirtileri duygulanımla, bilişsel işlevlerle, psikomotor aktiviteyle ve uyku/iştah değişiklikleri ile ortaya çıkar. Kesin ve açık bir depresif bozukluk olgusunda her dört alanda da bozulma olması beklenir.

 

Depresyon belirtileri duygulanım ile ilişkilidir. Depresif birey elemlidir, olumsuz olaylara karşı aşırı duyarlıdır, hem olumlu hem de olumsuz olaylara karşı ilgisiz olabilir, önceden zevk aldığı şeylerden artık haz almaz veya almayacağını düşünür. Depresif duygulanım üzüntüden belirgin olarak farklıdır; hastalar tarafından fiziksel ağrıdan çok daha acı verici ve dayanılamaz bir durum olarak tanımlanır. Depresif duygulanım genelde gün boyu devam eder. Depresyon bazen de kendisini fiziksel yakınmalar, ağrılar, sızılar olarak gösterebilir. Hastalar bazen ağlayamadıklarını ifade ederler ve bu durum ilginç bir şekilde hastalık şiddeti azaldıkça normale döner ve hasta tekrar ağlayabilmeye başlar.

 

Psikomotor aktivite artmış veya azalmış olabilir. Azalma daha tipik bir görüntüdür. Hastanın hareketleri ve konuşması yavaşlar; konsantrasyon güçlüğü ortaya çıkar, hasta basit konularda bile aşırı kararsızdır ve hastaya sanki zaman yavaşlamış gibi gelir.

 

Bilişsel belirtiler arasında kayıp ve yetersizlik hissi; düşük öz güven; kendini aşırı eleştirme ve patolojik suçluluk duygusu; ümitsizlik, çaresizlik, karamsarlık ve tekrarlayıcı ölüm düşünceleri yer alır. Depresif bozukluğu olan insanlar kendileri, dünya ve gelecek ile ilgili olumsuz ve karamsar düşüncelere sahiptir.

 

Depresyonda uykusuzluk veya aşırı uyuma görülebilir. Klasik melankolik depresyonda kişi gece boyunca, özellikle de sabaha doğru sık sık uyanır. Uykunun derin evreleri kısalır ve rüya görülen dönemi uzar. Bipolar olma eğilimi taşıyan özellikle de ergenlerde aşırı uyuma görülebilir. Hasta fazla uyusa bile sabah kalktığında bitkindir ve mutsuzdur. Tekrarlayan depresyonlarda uykusuzluk daha da belirginleşir.

 

Kilo ve iştah artışı, gecenin ilk kısmında uykusuzluk ve aşırı uyumanın bir arada olabilmesi, kendini akşamları kötü hissetme, reddedilmeye karşı aşırı hassasiyet, huzursuzluk ve bazen de cinsel istek artışı ile giden tabloya atipik depresyon adı verilmektedir. 

 

Depresyon sonbahar ve kışın ağırlaşıp ilkbaharda hafifleyebilir. İlkbahar gelince bazı hastalar belirgin olarak düzelir hatta normalden biraz daha da yüksek olabilirler. Kış gelince bu hastalarda enerji düşer, aşırı uyuma, aşırı şeker ve karbonhidrat alımı ve kilo artışı gözlenir.

 

Depresif bozukluk tanısı için belirtilerin iki haftadan uzun süre, hemen hemen her gün ve gün boyu sürmesi gereklidir. Majör depresyon tanısı konması için belirtilerin mutlaka belirgin işlev kaybına yol açması gereklidir. Hastaların birçoğu depresif duygulanımı daha önce yaşadıkları olumsuz duygulardan belirgin şekilde farklı ve çok daha rahatsız edici bir duygu olarak tanımlar. Yani depresyon, kişinin daha önce yaşadığı normal mutsuzluklara benzemez. Majör depresyonda, distimi yani düşük şiddetli, erken başlangıçlı ve kronik depresyondan farklı olarak, hastanın çevresindeki kişiler ve kendisi depresif duygulanımın ne zaman başladığını (örneğin ay veya hangi olaydan sonra) tarif edebilirler. Dolayısı ile majör depresyon, hastanın kendisi ve çevresindekiler tarafından da normal mutsuzluk ve kronik distimiden farklı bir durum olarak tanımlanır. Hastanın daha önceden depresyon atağı geçirmesi ve aile öyküsü de tanıyı destekler.

 

Depresif bozukluk olguların yaklaşık üçte birinde tek atak olarak ortaya çıkar. Gençlerde görülen depresyon ise genelde tekrarlar, ataklar yaklaşık 6 ay sürer, kişi ortalama olarak hayatı boyunca 5-6 atak geçirir, öncesinde depresif mizaç veya distimi görülebilir ve daha fazla ailesel olma eğilimindedir.

 

Kronik depresyonda hakim olan tablo boş vakitlerden zevk alamama, çabuk öfkelenme ve suratsız, keyifsiz olmaktır. Bu kişiler hayatla başa çıkamayacaklarından endişelenirler, kendilerini geri çekerler, iletişimi azaltırlar ve katı kurallar koyarlar. Evlilikleri ve ilişkileri genelde kötü gider ne ayrılabilirler ne de ilişkilerini düzeltebilirler. Kronik depresyon ile kişilik değişiklikleri de görülür; özgüven azalır, birey daha fazla talepkar, daha bağımlı ama aynı zamanda daha düşmanca davranan bir kişi haline gelebilir. Bazı kronik depresyon olgularında ise uyku düzensizliği ve fiziksel belirtiler ön plandadır. Hastalar belirtilerini alkol veya ilaçlarla düzeltmeye çalışabilirler ancak alkol ve madde kullanımı depresyonu daha da kötü yapar.

 

Normal yas süreci ile depresyon karışabilir. Yas süreci, hem aile hem de kişi tarafından normal karşılanır; yaslı kişi zaman zaman pozitif duygular gösterir ve çevresine uygun yanıtlar verir; belirgin aktivite ve düşünce yavaşlaması görülmez; değersizlik ve günahkarlık düşünceleri görülmez; aktif intihar düşünceleri nadirdir. Depresif kişi hem kendisi hem de çevresi tarafından “hasta” olarak görülme eğilimindedir. Bazen yas sürecinde bireyler kaybettikleri kişiyi “mumyalaştırabilir” veya yıl dönümlerinde ağır tepkiler verebilirler. Bu gibi durumlarda yas sürecinin normal ilerlemediği düşünülmelidir.

 

 

Prof. Dr. Özgür Öner
Çocuk ve Ergen Psikiyatristi, Psikoterapist

İlginizi çekebilecek diğer yazılar


Dikkat Eksikliği ve Hiperaktivite Bozukluğu Nedir? DEHB Belirtileri Nelerdir?

Dikkat Eksikliği Hiperaktivite Bozukluğu (DEHB) nörogelişimsel, yani çocuklukta başlayan ve yaşam boyu devam edebilen bir bozukluktur.
17.03.2021
Evlat Edinme Nasıl Sonuçlanır? Çocukların Evlat Edinmeyi Anlayış Şekilleri Nelerdir?

Evlat edinmenin olumlu etkileri çocuk ne kadar küçükken evlat edinilirse o kadar artar.
11.04.2021
Depresyon Tedavisi

Depresif bozuklukların (depresyon, distimi) tedavisi ilaçlarla veya psikoterapi ile yapılabilir. İlk önce depresyonda ilaç tedavisini ele alacağız.
30.07.2021
Depresyon Belirtileri Nelerdir? “Normal” Üzüntüden Nasıl Ayrılır?

Depresyon ve üzüntü farklı durumlardır. Üzüntü, olumsuz bir yaşantıya verilen normal bir tepkidir. Kişinin diğer insanlardan yardım almasını kolaylaştırır ve içsel kaynaklarını korumasını sağlar.
29.07.2021
Davranış Bozukluklarının Nedenleri Nelerdir? Davranış Bozuklukları Nasıl Tedavi Edilir?

Davranış sorunları genetik geçiş gösterir, yani bu çocukların ailelerinde davranış bozukluğu olan insanların olma ihtimali daha yüksektir.
12.07.2021
Dikkat Nedir? Dikkat Nasıl Toplanır?

Dikkat, daha geçerli uyaranın saptanması, bu uyaranlar üzerine odaklanmanın devamı ve bunlarla yarışan geçersiz uyaranların göz ardı edilmesi süreçlerini kapsarve çevredeki birçok uyarandan sadece o anki ihtiyaç ve amaçlarla uyumlu olanlarla ilgilenmeyi sağlayan bir işlev olarak tanımlanabilir.
17.03.2021