fb
Noema Aile Blog - Çocuklarda Tuvalet Eğitimi

Çocuklarda Tuvalet Eğitimi

 

Tuvalet eğitimi süreci çocuklarda gelişimsel sürecin bir parçasıdır. Çocukların tuvalet alışkanlığını edindiği dönemde bir yandan birçok gelişimsel basamak tamamlanırken diğer yandan çocuğun bağımsızlığının artması, kendi yeterliliklerini fark etmesi ve olumlu deneyimler elde etmesiyle birlikte benlik saygısı gelişir.

 

Çocuklarda tuvalet alışkanlığının kazanılması için uygun görülen yaş aralığı yaklaşık 18 ile 36 ay arasındadır. Her çocuğun gelişimsel süreci ve ihtiyaçları, bunun yanında ailelerin içinde bulunduğu sistemin özellikleri ve gereksinimleri birbirinden farklı olduğu için bazı çocuklarda bu yaş aralığı daha erken veya geç olabilir.

 

Çocuk merkezli bir tuvalet eğitimi için ön koşul çocuğun gelişimsel alanlarda bazı basamakları tamamlamış olduğunu görmek ve hazır oluşa dair sinyalleri çocuktan almış olmaktır.

 

Çocuklarda tuvalet alışkanlığı kazanılması için öncelikle çocuğun fizyolojik gelişim düzeyine, motor becerilerine, dil beceri düzeyine ve  psikolojik olarak hazır oluşluğuna bakmak gerekir.

 

Sfinkter kas gelişiminin ve kaba motor becerilerinin yeterli düzeyde gelişmiş olması ile beraber çocuklar  idrar ve dışkı kontrolünü kazanmış olacaktır. Bununla beraber tuvalet rutinleri artık belli bir düzene oturacaktır. Çocuğunuz yaklaşık 2-3 saatlik kuru kalma aralıklarına sahip olacak ve  sabahları kuru kalkma sayıları da artacaktır.

 

Çocuğunuz desteksiz bir şekilde yürüyor, koşuyor, merdiven inip çıkabiliyor, tırmanabiliyor ve zıplayabiliyorsa kaba motor gelişimi açısından beceriyi kazanmaya hazır olduğu düşünülebilir.

 

Çocuğunuzun tuvaletle ilgili merakı artmaya başladıysa, tuvaleti geldiğinde gizlenme ihtiyacı hissediyorsa, kirli bezden rahatsız olmaya başladıysa yine çocuğun bu beceriyi kazanmaya hazır olduğu söylenebilir.

 

Çocuğunuz tek yönergeli komutları alıyor ve uygulayabiliyor ise tuvalet eğitimine hazır olduğunu düşünülebilir.

 

Tuvalet eğitimi sürecinin ne olursa olsun sakinlik ve sabırla geçmesi gereken bir süreç olduğu unutulmamalıdır. Sakinliği ve sabrı sağlayacak olan da çocuğun regulasyonuna yani duygularını düzenlemesine destek olacak ebeveynleridir. Ebeveynlerin bu sürece başlarken olası aksiliklere, kazalara, etraftan gelecek olumsuz yorumlara, uykusuz geçebilecek gecelere, çocuğun yaşayabileceği hayal kırıklıklarına veya itirazlara hazır olduğunu hissetmesi önemlidir.

 

Tuvalet eğitimi sürecine başlamadan önce ebeveyn olarak hem kendinizi hem de çocuğunuzu yavaş yavaş sürece hazırlıyor olmak gerekir. Çocuğunuza  bazen kitaplardan yararlanarak, bazen oyunların içinde, bazen sohbetlerde sürece geçişten bahsetmek ve hatta alışveriş gibi  gerekli hazırlıkları da çocukla birlikte yapıyor olmak çocuğun sürece dahil olmasını kolaylaştıracaktır.

 

Çocuklarda tuvalet eğitiminin zamanlamasının farklı değişkenlerle bir arada olması ve olumsuz duyguların yaşandığı bir sürece denk gelmesi bazen sürecin zorlu ilerlemesine neden olabilir.

 

Genel olarak çocuklarda tuvalet alışkanlığı kazanma becerisinin gece ve gündüz olarak birlikte tamamlanıyor olması önerilir. Fakat çocuğa veya aile sistemine dair sebeplerden ötürü gündüzün önce bırakılması ve geceye sonra geçilmesi de mümkündür.

 

Alışkanlığın kazanılması için optimal bir süre yoktur. Bu sürecin çocuğun benlik algısını geliştiren bir süreç olduğu unutulmayarak yüksek beklentiler, inatlaşmalar, karşılaştırmalar ve zorlamalara gidilmemesi önerilmektedir.

 

İlk zamanlarda rutinler oturana kadar sık aralıklarla tuvalet rutinleri oluşturmak ve zamanla bu rutinlerin arasını açmak işlevsel olacaktır. Fakat bu hatırlatmalar çocuğu baskılar ve zorlayıcı nitelikte olmamalıdır. Gayreti ve gelişim sürecini takdir etmekle birlikte abartılı ödül, kutlama ve cezalardan uzak durulması gereken bir süreçtir.

 

Bazen bazı yaşam olayları sebebiyle veya bazen hazırbulunuşluğun yanlış yorumlanması nedeniyle  tuvalet eğitimi süreci çocuk için olumsuz giden ve  anksiyete yaratan bir duruma dönüşebilir. Ya da bazen  çocuğun yavaş ilerleyişi karşısında ebeveynlerin de kendilerini hazır hissetmediği, yeterli sakinlikte ve sabırda kalamadıklarını gözlemledikleri farklı süreçler yaşanabilir. Böyle durumlarda süreci çocuk için daha zorlaştırıcı bir boyuta çekmektense geriye dönüşler olabilir. Bir mola arasından sonra hem çocuğun hem de ebeveynin gerçekten hazır olduğunu düşündüğü bir zamanda tuvalet eğitimine tekrar başlanabilir.

 

 

Şebnem Barokas
Uzman Psikolog

İlginizi çekebilecek diğer yazılar