Noema Aile Blog - Çocuk ve Ergenlerde Davranış Bozuklukları

Çocuk ve Ergenlerde Davranış Bozuklukları

 

 

Psikiyatride davranış sorunları çeşitli şekillerde sınıflandırılmakta ve farklı tanılar konmaktadır.

 

Bu tanılardan birisi ilginç isimli bir bozukluk olan Karşıt Olma Karşı Gelme Bozukluğu’dur. Bu bozuklukta çocuğun yaşına göre beklenenden daha şiddetli bir şekilde ve en az 6 ay süreyle davranış sorunları görülür. Davranış sorunları çok sık ve şiddetli öfke atakları geçirme, diğer insanlar tarafından çabuk sinirlendirilme ve alıngan olma, diğer insanlara karşı sık sık kızgınlık duyma, yetişkinlerle çok tartışma ve kurallara uymama, bilerek diğer insanları rahatsız edecek davranışlarda bulunuma, kendi hataları için diğer insanları suçlama ve kindarlık olarak ortaya çıkar. Bu tanıyı alabilmek için yukarıda sayılan davranışların en az dört tanesinin bir arada bulunması gerekir.

 

Daha ciddi bir bozukluk ise davranım bozukluğudur. Bu tanının konması için çok fazla belirti gerekli değildir ama belirtilerin en az 1 yıldır devam etmesi lazımdır. Davranım Bozukluğu olan bireyler hayvanlara ve insanlara karşı saldırganlık gösterebilirler. Bu saldırganlık zorbalık yapma, fiziksel kavgalar başlatma, diğer insanlara ciddi zarar verebilecek silah veya aletler kullanma, insanlara ve hayvanlara karşı fiziksel olarak acımasız olma, kurbanla yüz yüze gelecek şekilde suç işleme (gasp, darp, tecavüz, taciz gibi) şeklinde ortaya çıkabilir. Bilerek diğer insanların eşyalarına zarar verebilirler. Hırsızlık, çıkar amaçlı yalan söyleme, düzenbazlık, sahtekarlık görülebilir. Kuralları ciddi bir şekilde ihlal edebilirler, örneğin 13 yaşından önce anne babanın izni olmadan geceyi dışarıda geçirme, sık sık okuldan kaçma, evden kaçma gibi davranışlar görülebilir.

 

Ufak çocuklarda KOKGB, ergenlerde ise davranım bozukluğu daha sıktır. Toplumda sıklığı %5-8 arasında belirtilmektedir. Erkeklerde daha sıktır ve bu fark yaşla daha da belirginleşir. Sosyoekonomik açıdan dezavantajlı olan bireylerde sıklığı 2-3 kat daha yüksektir.

 

Antisosyal davranışlar çeşitli şekillerde sınıflandırılmaktadır. Öfke nöbetleri, saldırganlık gibi bazı davranışlar açıkken yalan söyleme, hırsızlık gibi diğerleri gizlidir. Saldırganlık da proaktif, yani önceden planlanmış veya tepkisel, yani kışkırtılmış hissedince ve yoğun duygusal tepkiler sırasında ortaya çıkan türde olabilir.

 

Çocuk ve gençlerde, tanı alacak şiddette olmasa bile, çeşitli davranış sorunlarının hayatlarının bir döneminde ortaya çıkma olasılığı yaklaşık %30’dur. Çocuklarda davranış bozuklukları %7 civarında görülmekte olup çocukluk döneminde sonlanırken, ergenlerin %15’inde de ergenlikle beraber ortaya çıkan ve bu dönemin bitişiyle sonlanan davranış sorunları görülebilir. Çocukların yaklaşık %8’inde ise erken başlayan ve devam eden sorunlar görülür. Bu son gruptaki çocuklarda Dikkat Eksikliği Hiperaktivite Bozukluğu, düşük IQ düzeyi, arkadaşlık sorunları, aile ve çevre ile ilgili sorunlar, aile içi şiddet daha sık görülür.

 

Çocuk ve Ergenlerde Davranış Sorunları Nasıl İlerler? Düzelebilir mi? İyi veya Kötü Gidişi Belirleyen Faktörler Nelerdir?

 

Karşıt Olma Karşı Gelme Bozukluğu olan çocuklar öfkeli, inatçı ve alıngan olanlar şeklinde gruplandırılabilir. Öfkeli olanlar gelecekte daha kaygılı ve depresif insanlar olurken, inatçı ve alıngan olanlarda davranım bozuklukları daha sık gelişir. Fiziksel olarak acımasız olan çocuk ve gençlerde gidiş daha olumsuzdur. Suç içeren davranışlar, antisosyal kişilik bozukluğu, kaygı, depresyon, kendine zarar verme, madde ve alkol bağımlılığı, intihar, okulu terk etme, vasıfsız işlerde çalışma, işsizlik, sık iş değiştirme, arkadaş ilişkilerinde sorunlar, çete üyeliği, aile içi şiddet gösterme riski daha yüksektir. Davranım bozukluğu olan bireylerin fiziksel sağlığı da iyi değildir.

 

8 yaşından önce başlayan ve fiziksel şiddet uygulayan çocuklar daha olumsuz gidiş gösterir. Önceden planlanmış saldırganlık, dikkat eksikliği ve hiperaktivite bozukluğu, vicdani gelişimle ilgili sorunlar, düşük IQ, ailede suç öyküsü, ailede bağımlılık öyküsü, fakirlik, suç oranının yüksek olduğu bölgelerde yaşamak, anne babanın tutarsız ve sert tutumları, anne babanın soğuk olması, aile içi şiddet, anne babanın çocuğa rehberlik yapmaması olumsuz faktörlerdir.

 

 

 

Prof. Dr. Özgür Öner
Çocuk ve Ergen Psikiyatristi, Psikoterapist

İlginizi çekebilecek diğer yazılar